DIALOG gabinet logopedyczny Zwoleń

vademecum

Sygmatyzm

     Sygmatyzm (seplenienie) jest to wada wymowy dotycząca 12 głosek s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż.

     Głoski te w mowie dzieci są często realizowane wadliwie, mogą być opuszczane (mogisygmatyzm), deformowane (sygmatyzm właściwy) lub zastępowane (parasygmatyzm).
Sygmatyzm właściwy można podzielić na:

  • seplenienie międzyzębowe, które charakteryzuje się tym, że język w linii środkowej wsunięty jest między zęby. Znajdujący się między zębami język jest spłaszczony w związku z czym powietrze wydostaje się szeroką wiązką. Ponadto umiejscowienie języka między zębami powoduje brak dentalizacji;
  • seplenienie przyzębowe  polegające na tym, że przednia część języka zbyt mocno przylega do wewnętrznej strony siekaczy i położony jest płasko. Nie tworzy się szczelina, zatem powietrze wypływa szerokim strumieniem;
  • seplenienie  wargowo-zębowe, występujące gdy pomiędzy dolną wargą a górnymi siekaczami lub górną wargą a dolnymi siekaczami tworzy się ciasna szczelina przez, którą przechodzi powietrze. Język nie bierze udziału w fonacji, a uzyskiwany dźwięk porównywalny jest do ostro brzmiącego f lub w;
  • seplenienie boczne, powstające kiedy cały język położony jest asymetrycznie. Szczelina zaś tworzy się z boku. W miejscu przechodzenia powietrza wargi są rozchylone. Wyróżnić tu można seplenienie lewostronne, prawostronne i obustronne. Występuje również seplenienie boczne ze zwarciem przednim, w tym przypadku język ułożony jak przy głosce l, lecz powietrze wypływa bokiem, oraz seplenienie boczne ze zwarciem tylnym, kiedy to środek języka zwiera się z podniebieniem z jednej lub z obu stron;
  • seplenienie krtaniowe, charakteryzujące się tym, iż głoski artykułowane są w krtani;
  • seplenienie wargowe, polegające na wytworzeniu się szczeliny szczelina między mocno wysuniętymi i zaokrąglonymi wargami, bez aktywności języka;
  • sigmatismus stridens, powstające, kiedy po środku języka powstaje zbyt głęboka bruzda, w związku z czym strumień powietrza  jest zbyt silny, a realizowane głoski mają zbyt ostre brzmienie.

     Parasygmatyzm to substytuowanie głosek dentalizowanych innymi, które są realizowane poprawnie. W związku z tym, że szereg syczący pojawia się dość późno jego zaburzenia są dopuszczalne w rozwoju mowy. Jednakże dziecko czteroletnie nie powinno już zmiękczać głosek s, z, c, dz. Jeśli jednak objaw ten utrzymuje się należy uważać, że mamy do czynienia z patologią. Najczęściej powtarzające się przypadki parasygmatyzmu to:

  • zastępowanie sz, ż, cz, dż,  głoskami s, z, c, dz,
  • oba szeregi syczący i szumiący zastępowane są głoskami ś, ź, ć, ,
  • głoski dźwięczne substytuowane są bezdźwięcznymi,
  • niektóre głoski dentalizowane mylone są z innymi dźwiękami, zwykle tymi, którymi zastępowane były w okresie rozwoju mowy (E. Skorek, 2001).

     G. Jastrzębowska (2003) tego rodzaju substytucje nazywa sygmatyzmem fizjologicznym (rozwojowym).

     Przyczynami wady wymowy głosek dentalizowanych, są najczęściej zaburzenia słuchu fonematycznego, niska sprawność języka, upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich, częste choroby górnych dróg oddechowych a zwłaszcza niedrożność nosa, naśladowanie nieprawidłowych wzorców, zbyt długie karmienie dziecka smoczkiem, stosowanie niewłaściwych smoczków, ssanie palca.

© 2011 R.G.  Valid XHTML 1.0 Strict